zondag, 23 juli 2017

'Spek, bruine bonen, alles was er'

Geplaatst op: 04-05-2017

Greet Hoogendoorn-Kalkman: "Ik vind het bijzonder dat de dominee meeging. Hij liet zijn hele gezin achter."

Regio – Elf jaar oud waren ze in maart 1945, na de hongerwinter, toen ze door hun ouders met de dominee mee werden gegeven om aan te gaan sterken in Drenthe. "Ik had niet eens door dat ik ondervoed was", zegt de Waddinxveense Greet Hoogendoorn-Kalkman (83) nu. Janny Markus-Achterberg (83) uit Zevenhuizen herinnert zich wat er allemaal was in het gezin waarin zij terechtkwam: "Spek, bruine bonen, alles. Wonderbaarlijk dat ik er niet ziek van ben geworden."

Waterige soep stond er thuis in Reeuwijk vaak op tafel bij Greet Kalkman. "Veel meer was er niet." Behalve honger herinnert ze zich uit de oorlogstijd de razzia's. "We lagen dan op de grond buiten langs het huis. Mijn oudste broer was ondergedoken, een paar huizen verderop zo bleek later, maar dat wisten wij toen niet. Echt bang was ik niet. Ik denk dat ik te jong was om angstig te zijn."

Uit haar vier broers en drie zussen, selecteerde de dokter ook de 13-jarige Kees om met de boot naar Drenthe te gaan. Organisator en reisleider was dominee Pieter Warmenhoven uit Reeuwijk; 45 kinderen gingen mee op twee schepen. Greet denkt met afschuw terug aan die barre reis, die begon aan de kade van de Gouwe in Waddinxveen. "Het was gevaarlijk. Vliegtuigen (van de geallieerden, die dachten dat het om voedseltransporten voor de Duitsers ging, red.) vlogen laag over. De Duitsers, die toestemming hadden gegeven, stonden met verrekijkers te kijken of we wel weg konden."

In het schip zaten de kinderen benedendeks en lagen ze drie nachten op het stro. "Het was verschrikkelijk", zegt Greet. "Vooral 's nachts op het IJsselmeer schommelde de boot zo erg, dat veel kinderen er ziek van werden. Iemand gilde dat 'ie dacht dat 'ie dood ging. Mijn broer gaf over, een andere jongen at het braaksel op. Het was echt triest." 
"We zaten alleen maar binnen, we zagen niets", vertelt Janny. "In het ruim stonden banken langs de kant, daar zaten we maar te zitten. Er waren ook geen spelletjes of zo." 
Op donderdag kwam het transport aan in Hoogeveen. Gastgezinnen waren er nog niet. Greet: "De dominee is naar de kerk gegaan en heeft gevraagd om onderdak. Niet voor iedereen was er meteen een plekje; wij moesten nog een nacht op de boot blijven. Ik dacht: straks moet ik nog mee terug. Maar de volgende ochtend werd ik naar Hollandscheveld gebracht, mijn broer ging ergens anders heen. Het gezin Kikkert waarin ik terechtkwam bestond uit een oudere man en vrouw met zes grote kinderen. Ze zijn goed voor me geweest, maar veel te doen had ik niet. Ik hing rond op de boerderij en had veel last van heimwee. Op een dag ben ik de hooiberg in gegaan en van verdriet in slaap gevallen. Ze hebben lang gezocht voordat ze me vonden."

Janny Achterberg kon op de dag van aankomst in Hoogeveen wel meteen naar een pleeggezin. "Je werd min of meer 'uitgedeeld'. Ik werd gekozen door de familie Kroon als speelkameraadje voor de 9-jarige dochter Alie. Ze hadden ook drie zoons: Jaap, Jacob en Roelie, van 17, 19 en 22 jaar." Alie werd erg verwend; zij kreeg elke dag een eitje. Janny kreeg geen ei, maar kreeg het 'kapje' van Alie's ei. Janny begreep dat niet. Ze was te beduusd om er iets van te zeggen, maar ze vond het erg oneerlijk. 

Leuke herinneringen heeft ze aan Hoogeveener Chris. "Ik verbleef op Het Haagje 204. Op nummer 190 woonde Chris. Hij was ziek en lag in zijn bed voor het raam. Ik ging er vaak een praatje maken. Hij zette het raam op een kiertje en schoof er briefjes onderdoor." Giechelend: "Een soort liefdesbriefjes." 

Drie maanden bleven de Reeuwijkse kinderen in Hoogeveen en omgeving, waar ze de bevrijding van het noordelijke deel van Nederland meemaakten. Janny: "De familie durfde in eerste instantie de vlag niet uit te hangen, bang dat het niet waar was." Uiteindelijk werd er toch gefeest en Janny mocht mee op een versierde kar. "Voor de meisjes waren van dik oranje papier jurkjes gemaakt. Prachtig vond ik dat." Greet herinnert zich dat boerin Kikkert het haar kwam vertellen toen in mei ook het westen van Nederland was bevrijd.

De terugtocht naar Reeuwijk gebeurde niet met schepen maar met twee vrachtwagens. "Als dieren stonden we op elkaar gepakt", vertelt Hoogendoorn. Schaterend: "In die wagen ging het elastiek in mijn onderbroek kapot. Ik moest 'm de hele weg ophouden. Dat was een ramp."

De thuiskomst was emotioneel, weet Janny nog. Na de oorlog ging ze regelmatig terug naar de gezinnen waarin zij en haar broertje hadden verbleven. Met de trein, met vader en moeder. Ook bleef ze corresponderen met Chris en hadden de twee drie jaar verkering. De liefde hield echter geen stand. Chris emigreerde naar Australië. "Altijd als hij terug was in Nederland kwam hij op bezoek, hier in Zevenhuizen, waar ik inmiddels woonde met mijn man en kinderen. Fijne herinneringen heb ik daaraan."

Een paar weken geleden ging in Zevenhuizen bij Janny Markus de bel. Voor de deur stond Jessica Verhagen (53), onderzoeker en psychologe, met haar boek 'Vergeten kinderen'. Verhagen schreef het nadat ze per toeval was gestuit op het reisverslag van haar opa, dominee Pieter Warmenhoven. Het verhaal sprak haar zo aan, dat ze op zoek ging naar de kinderen van toen; een tocht die leidde naar onder andere Waddinxveen en Zevenhuizen. Hoe het was om kind te zijn in de oorlog, om honger te hebben, om vluchteling te zijn in eigen land, zijn vragen die ze de inmiddels tachtigers heeft voorgelegd.

Ook bij Greet Hoogendoorn ligt het boek inmiddels op tafel. "Ik moet het nog eens helemaal lezen", zegt ze. In de afgelopen 72 jaar is ze nog twee keer teruggegaan naar de familie Kikkert in Hollandscheveld. "De tweede keer was er zoveel veranderd, dat ik het niet meer herkende. In een cafeetje heb ik verteld wie ik zocht en uitgelegd dat ik vanwege ondervoeding in het laatste oorlogsjaar in Drenthe was. Die man maakte nog een grapje: "Dat zou je nu niet meer zeggen!" Hoogeveens lach schalt weer door de kamer. "Toen ik het juiste adres had gevonden, werd ik meteen herkend. Aan mijn lach."

Silvia Markus en Judith Rikken


Aantal keer bekeken: 526 | Er zijn nog geen reacties geplaatst



Deel dit bericht op uw:
Facebook Twitter Google+ Linkedin

Reacties



CONTACT:
Noordelijke Dwarsweg 1a,
2761 GA Zevenhuizen
 

deel deze pagina op uw:

Facebook Twitter Google+ Linkedin